Juridische basis: wat verkoop je eigenlijk bij een assurantieportefeuille?

Waarom “klantenbestand verkopen” juridisch te kort door de bocht is

Een van de meest gemaakte misverstanden bij de verkoop van een assurantieportefeuille is de gedachte:

“Ik verkoop mijn klanten.”

Juridisch klopt dat niet. En dat is geen nuance, maar een cruciaal uitgangspunt voor iedere transactie. Wie niet scherp heeft wat er juridisch wordt overgedragen, loopt risico op:

• discussie achteraf

• ongeldige overdracht

• problemen met klanten, verzekeraars of toezichthouders

In dit artikel leg ik uit wat een assurantieportefeuille juridisch is, welke rechten daadwerkelijk worden overgedragen en waarom zorgvuldige formulering in contracten essentieel is.

1. Wat is een assurantieportefeuille volgens het recht?

In de Nederlandse rechtspraak is inmiddels duidelijk dat een assurantieportefeuille geen simpel klantenlijstje is.

Een assurantieportefeuille wordt juridisch gezien als:

een samenstel van rechtsverhoudingen dat is ontstaan door bemiddeling en beheer van verzekeringsovereenkomsten.

Daarin zitten onder meer:

• de opdrachtrelatie met de klant

• het recht om verzekeringen te beheren

• de aanspraak op provisie

• opgebouwde goodwill

Het is dus een economisch en juridisch samenhangend geheel, geen los vermogensrecht dat je met één pennenstreek overdraagt.

2. Klantenbestand versus portefeuille (belangrijk onderscheid)

Dit onderscheid is essentieel, zeker in het licht van privacywetgeving.

Klantenbestand

• bevat persoonsgegevens

• kan niet “verkocht” worden als zelfstandig object

• overdracht vereist een duidelijke juridische grondslag

Assurantieportefeuille

• bestaat uit contractuele relaties

• omvat beheerrechten en provisierechten

• kan wél worden overgedragen, mits correct ingericht

In de praktijk zie ik dat problemen ontstaan wanneer contracten spreken over “overdracht van het klantenbestand” zonder verdere duiding. Dat is juridisch kwetsbaar en onnodig risicovol.

3. Hoe ontstaat portefeuillerecht?

Portefeuillerecht ontstaat niet vanzelf, maar door bemiddeling en beheer.

Dat betekent:

• de verzekeringen zijn tot stand gekomen door tussenkomst van het intermediair

• of zijn later via overboeking tot de portefeuille gaan behoren

• het intermediair onderhoudt de relatie en het beheer

Dit verklaart ook waarom:

• niet elke polis automatisch onderdeel is van de portefeuille

• discussies kunnen ontstaan over “randpolissen” of uitzonderingen

Een scherpe afbakening vooraf voorkomt discussie achteraf.

4. Welke elementen gaan juridisch over bij verkoop?

Bij een correcte overdracht gaan doorgaans de volgende elementen over:

1. De opdrachtrelatie met de klant
   Dit vereist medewerking van de klant

2. Het recht op beheer van lopende verzekeringen
   Inclusief contact met verzekeraars en mutatiebevoegdheid.

3. De aanspraak op provisie
   Zowel lopende als toekomstige provisiestromen, voor zover contractueel toegestaan.

4. Goodwill
   De economische waarde die samenhangt met klantenbinding, reputatie en continuïteit.

Wat níet automatisch overgaat:

• historische aansprakelijkheden

• oude adviesfouten

• verplichtingen buiten de afgesproken scope

Tenzij dit expliciet anders is vastgelegd.

5. Contractsoverneming: het juridische hart van de overdracht

De kern van een portefeuilleoverdracht is contractsoverneming.

Daarvoor zijn drie partijen nodig:

• de verkoper

• de koper

• de klant

Zonder medewerking van de klant is er juridisch géén volledige overgang van de relatie.
In de praktijk wordt dit opgelost via:

• actieve instemming

• of stilzwijgende voortzetting met bezwaarrecht

Dit vraagt om zorgvuldige communicatie en timing.

6. AVG: geen blokkade, maar een kader

De AVG wordt vaak gezien als obstakel, maar dat is onterecht.

Belangrijk onderscheid:

• verkoop van data → niet toegestaan

• overdracht van klantrelatie → toegestaan, mits noodzakelijk en proportioneel

Bij een portefeuilleoverdracht mogen persoonsgegevens worden overgedragen:

• voor zover noodzakelijk voor voortzetting van dienstverlening

• met duidelijke informatie aan klanten

• met passende beveiliging en documentatie

Een correcte juridische basis voorkomt onnodige angst of vertraging.

7. Waarom contractformulering zo belangrijk is

In de praktijk zie ik dat veel problemen ontstaan door:

• te globale definities

• kopiëren van oude contractmodellen

• onvoldoende aansluiting op de feitelijke portefeuille

Voorbeelden van risicovolle formuleringen:

• “alle klanten van verkoper”

• “het volledige klantenbestand”

• “alle relaties”

Goede contracten zijn:

• concreet

• afgebakend

• afgestemd op de werkelijke portefeuille

Conclusie

Een assurantieportefeuille verkopen is juridisch geen simpele handeling. Het gaat niet om klanten of data, maar om rechtsverhoudingen, beheerrechten en economische waarde.

Wie dit juridisch scherp inricht:

• voorkomt discussie

• beschermt zichzelf én de koper

• vergroot de kans op een soepele overdracht

En minstens zo belangrijk:
het geeft rust in een toch al ingrijpend proces.

Call-to-actions – passend bij jouw praktijk

CTA 1 — Juridische quickscan portefeuille

Twijfel je of jouw portefeuille juridisch helder is afgebakend?
Ik kijk graag mee waar risico’s en onduidelijkheden zitten.

CTA 2 — Begeleiding bij structuurkeuze

Activatransactie of aandelenoverdracht?
De juridische basis bepaalt meer dan veel ondernemers denken.

CTA 3 — Voor kopers

Voorkom verrassingen na closing.
Ik begeleid kopers bij juridische beoordeling vóór ondertekening.